Essay: …4. Het wetsvoorstel ‘scheiden zonder rechter’ nader bezien

Essay details:

  • Subject area(s): Dutch essays
  • Reading time: 11 minutes
  • Price: Free download
  • Published on: June 26, 2019
  • File format: Text
  • Number of pages: 2
  • ...4. Het wetsvoorstel 'scheiden zonder rechter' nader bezien
    0.0 rating based on 12,345 ratings
    Overall rating: 0 out of 5 based on 0 reviews.

Text preview of this essay:

This page of the essay has 3132 words. Download the full version above.

In het vorige hoofdstuk zijn de geschiedenis van de echtscheiding, de wet zoals hij nu is en de wetsvoorstellen die zijn afgewezen uiteengezet. Nu de basis is gelegd, zal worden ingezoomd op het huidige wetsvoorstel 34 118. De vormgeving van deze nieuwe echtscheidingsprocedure en de reacties uit de juridische praktijk komen aan bod. Vervolgens zal het stelsel van Denemarken nader worden bekeken en wordt dit stelsel met ons wetsvoorstel vergeleken. Zo ontstaat een helder beeld van de inhoud van het wetsvoorstel en de reacties hierop.

§ 4.1 De vormgeving van het wetsvoorstel

Het wetsvoorstel houdt een wijziging van artikel 1:150 BW en 1:152 BW in. De echtscheiding kan daardoor worden uitgesproken door een ambtenaar. Indien de echtgenoten het gezag uitoefenen over één of meerdere kinderen is een echtscheiding via de ambtenaar niet mogelijk.
In de vormgeving van het wetsvoorstel is zoveel mogelijk aangesloten bij het huidige stelsel van de huwelijksvoltrekking. Bij het aangaan van een huwelijk is geen juridisch advies vereist. Het wetsvoorstel zal een uitkomst zijn voor echtgenoten die geen juridisch advies wensen. Voortaan heeft de burger een keuzemogelijkheid. De echtgenoten kunnen de echtscheiding door de rechter laten uitspreken met vertegenwoordiging van een advocaat of de echtgenoten gaan langs bij de ambtenaar. De overheid wil hiermee de eigen verantwoordelijkheid van de burgers stimuleren.
Bijstand van een advocaat is niet nodig na inwerkingtreding van het wetsvoorstel. Wel dienen beide echtgenoten te willen scheiden op grond van duurzame ontwrichting van het huwelijk. Tevens moeten de echtgenoten beiden de echtscheiding bij de ambtenaar willen regelen. Het verzoek tot echtscheiding kan worden gedaan in de gemeente waar de echtgenoten wonen of waar één van hen woont. Als de echtgenoten in het buitenland wonen en in Nederland gehuwd zijn kan het verzoek in de gemeente Den Haag worden ingediend. Vervolgens dienen de echtgenoten de noodzakelijke stukken aan te leveren zoals een kopie van het legitimatiebewijs en de huwelijksakte????????. Na het indienen van het verzoek tot echtscheiding wordt de aanvraag beoordeeld. De identiteit van de echtgenoten wordt vastgesteld en de bevoegdheid van de ambtenaar wordt gecontroleerd. Tevens moet de ambtenaar vaststellen dat de echtgenoten het eens zijn dat het huwelijk duurzaam is ontwricht. Hier zit een bedenktijd tussen van twee weken. Voor het uitspreken van de echtscheiding moeten de echtgenoten in persoon verschijnen voor de ambtenaar. Hiervan maakt de ambtenaar een echtscheidingsakte op waarmee de echtscheiding een feit is. Op deze dag is de echtscheiding voltrokken. Hiervan zal een aantekening op de huwelijksakte c.q. akte geregistreerd partnerschap worden gemaakt.

In paragraaf 3.2.1 is al ingegaan op de ontbinding van het geregistreerd partnerschap. De ontbinding van een geregistreerd partnerschap zal na inwerkingtreding van het wetsvoorstel gelijk zijn aan de ontbinding van het huwelijk. Voor de ontbinding van het geregistreerd partnerschap wordt de administratieve scheiding dus ook mogelijk.

Wel blijft de mogelijkheid van echtscheiding bij de rechter op gemeenschappelijk verzoek bestaan. Dit zal veelal van pas komen indien tussen de echtgenoten een geschil is. In het geval van financiële afspraken in het (echt)scheidingsconvenant blijft de voorkeur om dit door de rechter in de echtscheidingsbeschikking te laten opnemen. De grosse van deze rechterlijke uitspraak heeft hierdoor executoriale kracht. De verwachting is dat jaarlijks circa 3.500 echtparen gebruik gaan maken van de nieuwe vorm van scheiden. Deze schatting is mede gebaseerd op het succes van de flitsscheiding destijds.

§ 4.2 De reacties uit de praktijk

In deze paragraaf worden de voornaamste argumenten voor en tegen het wetsvoorstel uit de Memorie van Toelichting bestudeerd. Daarna worden de reacties van andere juridische organen besproken.

Als voordeel wordt in de Memorie van Toelichting genoemd dat geen verplichte echtscheidingsovereenkomst is vereist bij een echtscheidingsverzoek. Dit is in tegenstelling tot de huidige procedure voor het ontbinden van een geregistreerd partnerschap. Hierbij is een scheidingsovereenkomst juist wel verplicht. Daarnaast vervalt bij invoering van het wetsvoorstel de verplichting om als echtgenoten juridisch advies in te winnen. De regering doet hierbij een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van de burger. De overheid stelt zich terughoudend op en beschermt de burger niet. In het geval van echtscheiding is terughoudendheid volgens de regering de gewenste houding. De verwachting van de regering is dat de echtscheidingsprocedure hierdoor overzichtelijker en eenvoudiger zal worden. De echtgenoten kunnen zelf informatie opzoeken over de echtscheiding op bijvoorbeeld de website van de overheid. Indien gewenst kan hulp worden ingeschakeld van een advocaat of notaris. De regering stelt dat echtgenoten zelf verantwoordelijk moeten zijn voor de gevolgen van een echtscheiding.
Het is op dit moment niet verplicht om een (echt)scheidingsconvenant op te stellen bij echtscheiding. Doch doordat de echtgenoten langs een advocaat moeten voor een verzoekschrift, komen zij automatisch in contact met een juridisch adviseur. Een goede advocaat zal de echtgenoten wijzen op de van belang zijnde gevolgen die zij mogelijk over het hoofd hebben gezien. Op dit moment zijn daarmee waarborgen voor juridisch advies ingebakend. Deze waarborg van juridisch advies zal vervallen bij invoering van de administratieve echtscheiding.

Daarnaast is het wetsvoorstel ter consultatie op internet geplaatst en voorgelegd aan diverse organisaties. Als nadeel komt in de reacties veelal de afschaffing van een verplicht juridisch advies naar voren. Als voordeel wordt gezien dat een beroep wordt gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van de burger. UITLEGGEN

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB), Vereniging van Mediators en Scheidingsbemiddelaars in het Notariaat (VMSN), Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak
(NVvR) en de Raad voor de rechtspraak (RvdR) zijn, behoudens enkele kanttekeningen, positief over het wetsvoorstel. Zij stellen dat de echtscheiding op de wijze zoals omschreven in het wetsvoorstel eenvoudiger en sneller zal zijn. De zogenoemde onnodige drempel om langs de rechter te gaan valt weg. De KNB, VMSN, Vereniging van Familierecht Advocaten en Scheidingsmediators (vFAS), NVvR en de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), hebben hun bedenkingen geuit over het wegvallen van de rol van de advocaat. Zij verwachten naderhand meer geschillen en ongeregelde echtscheidingen. Dit gezien het feit dat begeleiding van een jurist niet meer is vereist bij het regelen van een echtscheiding.
De KNB stelt dat de echtgenoten zelden gelijkwaardig zijn en dat juridisch advies hierin een uitkomst kan bieden. Het besef van de gevolgen van de echtscheiding is niet altijd aanwezig bij de gemiddelde Nederlander. De Raad van State (RvS) geeft hierover het advies dat de ambtenaar dient na te gaan of de echtgenoten hebben nagedacht over de gevolgen van de echtscheiding. De NOvA, KNB en VMSN zijn van mening dat om conflicten te voorkomen een verklaring van de notaris of advocaat een goede toevoeging zou zijn in het wetsvoorstel. De vFAS is niet tegen het wetsvoorstel. Maar gezien de complexiteit van de gemiddelde echtscheiding wil zij af van vechtscheidingen. De vFAS heeft in de praktijk veelvuldig te maken met geschillen over ongeregelde pensioenen of schulden. Bij het wegvallen van de advocaat als poortwachter is de vFAS is bang dat de echtscheidingen in onderling overleg nog vaker zullen eindigen in een vechtscheiding. Het advies van de vFAS is het wetsvoorstel aan te passen waarbij bijstand van een jurist verplicht wordt.

In de volgende drie paragrafen komen drie knelpunten aan bod welke in de adviezen veelal worden bekritiseerd en waaraan extra aandacht is besteed.

§ 4.2.1 De ambtenaar van de burgerlijke stand als juridisch adviseur

De adviezen uit de praktijk zijn kritisch over de nieuwe rol van de ambtenaar. In het geval van de administratieve echtscheiding zal de ambtenaar het huwelijk met wederzijdse instemming ontbinden. De verklaring waarin de echtgenoten stellen dat het huwelijk duurzaam is ontwricht wordt niet gecontroleerd. De ambtenaar kan daarnaast geen nevenvoorzieningen vastleggen. De gevolgen van de echtscheiding komen niet aan bod op het gemeentehuis. Het is niet verplicht om een (echt)scheidingsconvenant op te stellen en er kan geen executoriale titel worden afgegeven. De Staatssecretaris geeft hiervoor als reden dat de overheid terugtredend wil zijn door de burger zijn eigen verantwoordelijkheid te geven. De burger dient zelf te beoordelen of hij juridisch advies nodig heeft. De NOvA stelt dat echtgenoten zelf niet weten wanneer hun echtscheiding complex is. De gevolgen van de echtscheiding zouden moeten worden getoetst door een jurist omdat de ambtenaar niet deskundig is op dit gebied.

Bij een huwelijkssluiting licht de ambtenaar de aanstaande echtgenoten voor over de plichten die aan het huwelijk door de wet zijn verbonden. De gevolgen van een echtscheiding staan niet in de wet. Een voorlichting in dezen is waarschijnlijk lastig. Volgens de Memorie van Toelichting zal de ambtenaar de echtgenoten voorlichtingsmateriaal meegeven zoals een folder. De Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVvB) stelt dat indien er uitgebreid moet worden toegelicht door de ambtenaar hierin geld moet worden geïnvesteerd. De RvS begrijpt de keuze voor de ambtenaar niet. De functie van de ambtenaar van de burgerlijke stand is het registreren van rechtsfeiten van de persoonlijke staat. De RvS vindt het uitspreken van een echtscheiding niet tot de functie van de ambtenaar behoren. Ook de NVvR adviseert de staatssecretaris het wetsvoorstel op dit punt aan te passen.

§ 4.2.2 De erkenning van een administratieve echtscheiding in het buitenland

Naar aanleiding van het wetsvoorstel is de vraag of de administratieve echtscheiding in het buitenland zal worden erkend veelvuldig gesteld. Dit betreft voornamelijk de landen buiten Europa. Bijvoorbeeld gedwongen buitenlandse huwelijken die in Nederland zijn ontbonden via de ambtenaar, kunnen tot vervelende situaties leiden indien in het land van herkomst de ontbinding niet wordt erkend.

In juni 2013 heeft de Staatscommissie een advies uitgebracht waaruit blijkt dat een echtscheiding door middel van de administratieve procedure waarschijnlijk onder de werking van de Brussel IIbis-Verordening valt. Of de administratieve echtscheiding in de Europese Unie erkend wordt staat in de Brussel IIbis-Verordening. De Staatscommissie stelt hierover dat de constatering van de ambtenaar dat aan alle wettelijke vereisten is voldaan, het vereiste constitutieve element is. Hierdoor valt de scheidingsprocedure zoals in het wetsvoorstel onder de materiële werking van de Brussel IIbis-Verordening. Tevens kan de ambtenaar onder het begrip ‘gerecht’ in artikel 2 van genoemde verordening vallen. En de bevoegdheidsregeling wordt bepaald in artikel 3 van de genoemde verordening, waar de ambtenaar onder valt. Hieruit kan worden geconcludeerd dat de erkenning in Europa van onze administratieve echtscheiding niet tot problemen zal leiden. Immers, Europese landen dienen allen dezelfde definities uit de Brussel IIbis-Verordening te hanteren.
Over de erkenning buiten Europa is nog onzekerheid. Hier wordt gesproken over ‘een erkenningskans’. De erkenning buiten Europa is dus een punt wat allerminst duidelijk blijkt te zijn.

§ 4.2.3. De executoriale titel

De afgifte van een executoriale titel van de echtscheidingsbeschikking of het (echt)scheidingsconvenant is iets wat mist bij de echtscheiding aan het gemeenteloket. In het huidige echtscheidingsrecht heeft de grosse van de rechterlijke beschikking executoriale kracht. Het is mogelijk om de rechter te verzoeken de alimentatieverplichtingen op te nemen in de beschikking. Ook een notariële akte heeft een executoriale titel. Met een executoriale titel kan nakoming van de afgesproken betaling via de gerechtsdeurwaarder worden afgedwongen. Dit is bijvoorbeeld het geval indien de ex-partner niet aan zijn alimentatieverplichtingen voldoet. Met een executoriale titel kan de andere partner beslag laten leggen op de bezittingen van de andere partij. Er zal een procedure bij de rechtbank moeten worden opgestart of men moet naar de notaris om de executoriale titel te verkrijgen. ZULLEN ZE BEIDEN MEEWERKEN?

§ 4.3 De administratieve echtscheiding in rechtsvergelijkend perspectief

In enkele Europese landen is de administratieve echtscheiding al ingevoerd. Sommige landen, waaronder Duitsland, voeren een soortgelijke discussie met betrekking tot de vereenvoudiging van de echtscheidingsprocedure. Aangezien de administratieve scheidingsprocedure in Denemarken al jaren succesvol is wordt deze echtscheidingsprocedure in deze paragraaf belicht. Het wetsvoorstel wordt vergeleken met de wetgeving in Denemarken. Hierdoor wordt duidelijk op welke punten het Deense recht en het Nederlandse wetsvoorstel van elkaar verschillen.

§ 4.3.1 De administratieve echtscheiding in Denemarken

In Denemarken is het sinds 1800 mogelijk het huwelijk of geregistreerd partnerschap te ontbinden door middel van een administratieve procedure. Sinds 2007 is de keuze tussen een echtscheiding via de rechter of een administratieve echtscheiding vervallen en is alleen de administratieve echtscheiding nog mogelijk. De administratieve echtscheiding is in Denemarken tevens opengesteld voor echtgenoten met minderjarige kinderen. De administratieve echtscheiding wordt verzocht bij de administratieve regionale familieautoriteit (Statsforvaltningen) door middel van een brief of formulier. Hieraan zijn geen kosten verbonden. De echtscheiding kan bij uitzondering WELKE? op verzoek van een of beide partijen bij een rechtbank aanhangig worden gemaakt.

Typerend voor Denemarken is dat niet alle gevolgen van de echtscheiding direct hoeven te worden geregeld. De echtgenoten dienen bij het echtscheidingsverzoek wel een scheidingsovereenkomst te overleggen. Hierin komen zij onderhoudsverplichtingen zoals alimentatie, gezagsvoorzieningen, eventuele overbedeling van de gemeenschap, toewijzing van de echtelijke woning en afspraken met betrekking tot het nabestaandenpensioen overeen. Alle andere afspraken zoals de hoogte en de duur van de alimentatieverplichtingen, een omgangsregeling en de verdeling van de boedel en woning hoeven nog niet te worden geregeld. Zo wordt de echtscheiding sneller uitgesproken. Als er geen overeenstemming kan worden bereikt tussen de echtgenoten dient een gerechtelijke procedure te worden gevolgd. LIJKT ELKAAR TEGEN TE SPREKEN

Een directe echtscheiding is sinds 1 juli 2013 alleen mogelijk indien de echtgenoten het eens zijn of indien een echtscheidingsgrond aanwezig is. Dit is bijvoorbeeld in het geval van kinderontvoering of overspel. De vijf gronden voor echtscheiding in Denemarken zijn opgenomen in de Marriage Act 1989. Dit betreft scheiding van tafel en bed, geweldpleging jegens de echtgenoot of diens kind(eren), overspel, bigamie: trouwen met een ander als men nog gehuwd is WEL UITLEGGEN? of minimaal twee jaar apart leven.

De echtscheidingsambtenaar geeft de echtgenoten juridisch advies. De ambtenaar heeft een bemiddelende, adviserende en voorlichtende taak. Indien aan de wettelijke vereisten is voldaan spreekt de ambtenaar de echtscheiding uit op de zogenoemde ‘vilkårsforhandling’. Op de zitting dienen de echtgenoten in persoon te verschijnen. De echtscheidingsakte, een ‘bevilling’ genoemd, kan tevens een executoriale titel bevatten.

§ 4.3.2 Denemarken in vergelijking met Nederland

Als het Deense recht vergeleken wordt met het Nederlandse wetsvoorstel zijn hier enkele verschillen waar te nemen. Allereerst de erkenning in het buitenland. In Denemarken geeft de ambtenaar een executoriale titel af, in Nederland zou dit niet gaan gebeuren. Toch wordt in Denemarken gewaarschuwd voor de mogelijkheid dat de echtscheiding niet zou worden erkend in het buitenland. Een echtscheiding met internationale aspecten wordt daarom bij de rechtbank uitgesproken in Denemarken. Een ander verschil is de echtscheidingsgrond die in Nederland de duurzame ontwrichting is, en waar in Denemarken vijf mogelijke echtscheidingsgronden zijn. Bij het wetsvoorstel in Nederland blijven twee mogelijkheden bestaan, de administratieve echtscheiding en de echtscheiding bij de rechter. GEEN NOOT?

Tevens zou het in Nederland alleen nodig zijn om overeenstemming te hebben over het feit dat de echtgenoten willen scheiden en in Denemarken dienen de echtgenoten het eens te zijn over verschillende voorzieningen die later kunnen worden uitgebreid. De Deense procedure lijkt op onze beëindiging van het geregistreerd partnerschap. Hier dient immers een (echt)scheidingsconvenant te worden opgesteld alvorens de echtscheiding kan worden uitgesproken. Na inwerkingtreding van het wetsvoorstel is het niet meer verplicht om afspraken te maken over de gevolgen van de echtscheiding. In Denemarken geldt een tussenvorm waarbij de relevante zaken op papier moeten staan alvorens het mogelijk is om een verzoek tot echtscheiding in te dienen.

Hiernaast zijn er ook overeenkomsten. In beide landen is er een ambtenaar die controleert of aan alle voorwaarden is voldaan. Tevens is het niet nodig om rechtsbijstand te hebben van een advocaat bij het verzoek. De ambtenaar maakt in beide landen een echtscheidingsakte welke wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand.

De verplichting om voor het verzoek tot echtscheiding afspraken te maken lijkt een werkend middel dat in het Nederlandse wetsvoorstel zeker toevoegbaar is. Tevens is de ambtenaar in Denemarken juridisch geschoold terwijl dat in Nederland niet verplicht zal worden. Dit is een nadeel van het wetsvoorstel dat in Nederland ligt. Juridische voorlichting aan de echtgenoten kan grotere conflicten en/of problemen voorkomen.

§ 4.4 Beschouwing

De vormgeving van het wetsvoorstel is duidelijk. De echtscheiding kan voortaan worden bewerkstelligd bij de ambtenaar zonder tussenkomst van een rechter. Het doel van de overheid is vereenvoudiging van de procedure, tijd- en kostenbesparing en een beroep doen op de eigen verantwoordelijkheid van de burger. Echter is de geschiedenis van de echtscheiding complex. In het echtscheidingsrecht hebben vele wijzigingen plaatsgevonden. De precieze invulling is nog altijd onderwerp van discussie. De flitsscheiding heeft een grote rol gespeeld en diverse commissies hebben geprobeerd een verbeterde versie van de wet aan te bieden.
Gezien de vele wetsvoorstellen die de afgelopen jaren zijn ingediend voorziet het wetsvoorstel
34 118 waarschijnlijk in de maatschappelijke behoefte. Al jaren is de administratieve scheiding een punt van discussie in de politiek en wordt getracht het wetsvoorstel in de juiste vorm aan te bieden. Deze tendens is duidelijk waarneembaar door de jaren heen. De voordelen van de administratieve scheiding blijven echter beperkt. Volgens de regering moet een grotere partijautonomie ontstaan en de overheidsbemoeienis moet afnemen. Dit zijn punten die van belang zijn in Nederland. De huidige generatie lijkt alles zelf te willen regelen, het wetsvoorstel speelt perfect in op deze beweging. De administratieve echtscheiding is gebaseerd op de eigen verantwoordelijkheid van de burger. De vraag is of de vorm van scheiden zoals in het wetsvoorstel beschreven een kostenbesparing zal opleveren. Dit gezien het feit dat bij geschillen of complexe vermogenssituaties alsnog deskundigen zoals een advocaat of notaris moeten worden ingeschakeld. Ook de voorspelde tijdwinst kan worden betwist. De eenvoud lijkt er te zijn, maar de vraag is of deze eenvoud niet meer dan een geschept beeld is. Of een wezenlijke verandering zal plaatsvinden door de invoering van het wetsvoorstel is nog onduidelijk. In het geval de echtgenoten geen geschil hebben zal de procedure via de ambtenaar alleen de kostenbesparing van een advocaat en het gevoel van eenvoud opleveren. De taak van de rechter is in een simpele echtscheidingszaak al enkel administratief. Indien de echtgenoten een geschil hebben zal dit geschil altijd via een mediatior, notaris of advocaat worden beslecht. Met of zonder invoering van het huidige wetsvoorstel. Daarnaast staat altijd de gang naar de rechter nog open. Dit zal dan ook nodig zijn indien men een executoriale titel wenst te krijgen. Doordat de ambtenaar geen executoriale titel kan afgeven zal de veiligste keuze een echtscheiding middels de rechter blijven. Een andere mogelijkheid is om het (echt)scheidingsconvenant bij de notaris te laten opstellen zodat dit stuk executoriale kracht krijgt. Een ander nadeel van het wetsvoorstel is de erkenning in het buitenland. Het is mogelijk dat de scheiding buiten Europa niet wordt erkend gezien de verschillen in de wetgeving per land. Als laatste mist een deel toelichting over de gevolgen van de echtscheiding. Voor de gewone burger kan dit een valkuil zijn. De verplichte inschakeling van een juridische adviseur valt te heroverwegen. De ambtenaar opleiden tot een juridisch adviseur gaat waarschijnlijk tijd en geld kosten. De notaris heeft zich gespecialiseerd in echtscheidingsproblematiek en zal uitermate geschikt zijn de scheidende partners te adviseren over de juridische gevolgen van hun scheiding. Zijn rol bij echtscheidingen zou mogelijk vergroot kunnen worden na inwerkingtreding van het wetsvoorstel.

About Essay Marketplace

Essay Marketplace is a library of essays for your personal use as examples to help you write better work.

...(download the rest of the essay above)

About this essay:

This essay was submitted to us by a student in order to help you with your studies.

If you use part of this page in your own work, you need to provide a citation, as follows:

Essay Marketplace, …4. Het wetsvoorstel ‘scheiden zonder rechter’ nader bezien. Available from:<https://www.essaymarketplace.com/dutch-essays/paste-your-essay-in-here-4-het-wetsvoorstel-scheiden-zonder-rechter-nader-bezien/> [Accessed 02-12-20].

Review this essay:

Please note that the above text is only a preview of this essay.

Name
Email
Review Title
Rating
Review Content

Latest reviews:

Leave a Comment

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.