2.1 Visuele Beperking - Essay Marketplace

2.1 Visuele Beperking

Allereerst is het belangrijk stil te staan bij het begrip visuele beperking. Hieronder wordt begrepen blindheid en slechtziendheid. De World Health Organisation (WHO) spreekt van slechtziendheid wanneer de visus (=gezichtsscherpte) kleiner is dan 0,3 en groter is dan 0,05 en/of de diameter van het gezichtsveld kleiner is dan 30 en groter is dan 10 graden en een ‘gewone’ bril of contactlenzen deze gezichtsafwijking niet meer kunnen corrigeren.

Van blindheid wordt gesproken bij een visus van minder dan 0.05 in het beste oog of een gezichtsveld van 10 graden of minder.

2.2 Taalontwikkeling

Blinde en slechtziende kinderen blijken niet later en niet duidelijk anders te brabbelen. Volgens sommige studies beginnen blinde kinderen wel later met hun eerste woorden.

De meeste studies naar het vroege lexicon van blinde kinderen melden dat de eerste 50 woorden op hetzelfde moment verworven worden als bij ziende kinderen (Baker, 2006).

Verder blijkt uit onderzoek (Baker, 2006) bij blinde en slechtziende kinderen tussen 6 en 10 jaar dat ze vaak langere zinnen maken en veel praten in vergelijking met hun ziende leeftijdgenoten. Gevaar hierbij is dat zij qua cognitieve mogelijkheden te hoog ingeschat worden (Baker, 2006).

(Gringhuis, Moonen, & van Woudenberg, 2010) merken over de taalontwikkeling bij kinderen met een visuele stoornis op, dat uit onderzoek blijkt dat hun taalontwikkeling anders verloopt dan bij ziende kinderen. Hierdoor zijn zij kwetsbaarder in hun taalontwikkeling, hoewel andere stoornissen (auditief, cognitief of emotioneel) vaker de oorzaak zijn van deze risico’s.

Taalontwikkelingsproblemen bij visueel beperkten betreffen meestal de semantiek, dat is de woordbetekenis en de pragmatiek ofwel de betekenisinterpretatie (Vervloed, 2009).

Gringhuis (2010) stelt dat de semantische ontwikkeling bij slechtziende kinderen lijkt op die van ziende kinderen en bij blinde kinderen wel ànders lijkt te verlopen, maar toch tot het zelfde eindpunt leidt.

Specifieke problemen als stereotiep taalgebruik en echolalie komen meestal in de kindertijd voor en verdwijnen op latere leeftijd, maar subtiele verschillen wat betreft de taalontwikkeling met zienden blijven bestaan, zoals passende woordkennis en gespreksvaardigheden (Vervloed, 2009).

2.3 Woordbegrip

Over het woordbegrip bij blinde en slechtziende kinderen wordt gesteld dat het over het algemeen op abstract niveau voldoende is, dus de begripsvorming is adequaat voor communicatie, maar de problemen lijken zich voor te doen op concreet niveau. Adequaat woordgebruik wil dus niet altijd zeggen dat een woord goed begrepen wordt (Gringhuis et al., 2010). De omvang van de woordenschat is volgens Vervloed (2009) niet zozeer het probleem als wel de inhoud: de diepe woordbetekenis. Vervloed (2009) verklaarde dit fenomeen uit het feit dat zowel ouders als de slechtziende kinderen zelf, hun taalgebruik aanpassen aan de slechtziendheid. Hij stelde dat taalontwikkeling en vooral de diepe woordbetekenis moeilijk is voor slechtziende kinderen, omdat de talige informatie vaak niet met directe persoonlijke ervaring gelinkt kan worden.

Ook Baker (2006) stelt dat de betekenissen van de vroege woorden van blinde kinderen in vergelijking met ziende kinderen beperkter zijn.

Wat betreft de semantische ontwikkeling van blinde kinderen tonen gedetailleerde studies aan dat hun eigen ervaringen een duidelijke rol spelen. Verschillen treden op in het gebruik van termen die verwijzen in de ruimte, het gebruik van voornaamwoorden ontwikkelt zich langzamer en met meer fouten en voorzetsels worden anders en ook met meer fouten verworven (Baker, 2006)

2.4 Zweeftaal

Het fenomeen dat bij blinde en slechtziende kinderen het woordbegrip op abstract niveau wel voldoende is maar op concreet niveau nog niet, wordt ‘zweeftaal’ genoemd. Deze term is geïntroduceerd door Linders (1998), deze auteur veronderstelt dat het ontstaan van zweeftaal wordt veroorzaakt doordat blinde kinderen hun woordenschat sneller kunnen uitbreiden dan hun kennis van de wereld. Linders vond de tot dan toe gebruikelijke term ‘lege taal’ geen recht doen, omdat de kinderen best weten waar ze over praten, maar die kennis is nog te abstract en klopt niet met de werkelijkheid. Hierdoor is de woordkennis in bepaalde situaties niet bruikbaar. ‘Zweeftaal’ geeft bovendien ook een hint van wat er moet gebeuren: de woorden moeten meer binding krijgen met de ervaringswereld, ze moeten bij wijze van spreken op de grond komen.

Vervloed (2009) heeft onderzoek gedaan waarbij moeders verschillende technieken gingen gebruiken om nieuwe woorden te leren aan hun kind met visuele beperking. D.m.v. het gebruik van deze technieken werd de woordbetekenis breder.

2.5 Overeenkomsten met ASS

Blinde en ernstig visueel beperkte kinderen vertonen soms gedragingen die lijken te horen bij een stoornis uit het Autistisch Spectrum (Lichtendonk, 2008). Voorbeelden hiervan zijn stereotiep gedrag, vertraagd en beperkt symbolisch spel, verkeerd gebruik van persoonlijk voornaamwoorden, en gebreken in de Theory of Mind (ToM) waardoor ook gebreken in communicatie met anderen en moeilijkheden in sociale interacties ontstaan. De ontwikkeling van ToM heeft bij blinde kinderen een vertraging van ongeveer twee jaar (Wind, voor de, 2007) doordat er een gebrek aan visuele informatie is en kan gestimuleerd worden op een auditieve en tactiele wijze, zodat het blinde kind gebruik kan maken van zijn ‘eigen taal’ (Wind, voor de, 2007).

2.6 Korte samenvatting

Samenvattend concludeer ik dat het ernstig visueel beperkte kind in zijn taalontwikkeling behoefte heeft aan ondersteuning op het gebied van diepe woordbetekenis en invulling van de zweeftaal. Dit betekent dat ik als leerkracht actief en alert moet zijn wat betreft woordenschatontwikkeling. (Linders, 1998) geeft daar in haar boek goede suggesties over.

Ook moet ik rekening houden met een vertraagde ontwikkeling van ToM en hier extra aandacht aan besteden. Hierbij kan ik gebruik maken van hoofdstuk 6 van Opening Minds (Johnston, 2012).

Review this essay:

Name
Rating
Your review: (optional)

Latest reviews:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.