Barokstijl - Essay Marketplace

Barokstijl

Barok wordt vaak gezien als een stijlperiode die gebruik maakte van overdreven dynamiek en hevig contrast om drama, spanning, uitbundigheid en vooral grootsheid te creëren in de architectuur, beeldhouwkunst, schilderkunst, literatuur, dans en muziek.

De stijl ontstond in Italië met name in Rome rond 1575 en bouwde voort op de renaissance, hoewel het al snel zijn eigen weg insloeg. Toen was de renaissance in het noorden van Europa nog volop aan het nabloeien. Omstreeks de helft van de 18de eeuw had de barokstijl zijn piek bereikt en lag hij verspreid over het merendeel van Europa en zelfs de Nieuwe Wereld (de koloniën in Latijns-Amerika) dankzij de Spanjaarden.

Het imponerend en dramatisch effect van de barok werd erkend en benut door de aristocratie en de katholieke kerk. Het Vaticaan paste dit toe in de contrareformatie om diegenen die overgestapt waren naar het protestantisme, terug te krijgen bij het katholicisme. Hierom werd barok hoofdzakelijk gebruikt in religieuze thema’s. En zo dankt het zijn poplariteit en succes aan de katholieke kerk.

Kenmerken in de bouwkunst:

• Goddelijk onderwerp

• Rijk en weelderig materiaalgebruik

• Extravagnte versieringen

• Tweezijdige symmetrie

• Horizontalisme en verticalisme

Kenmerken in de beelhouwkunst

• Extreem realisme

• Veel expressie (in gelaat)

• Zeer dynamisch

• Diagonalen

• Goddelijke onderwerpen

• Vaak naakt

Sint-Carolus Borromeuskerk

Dit is een typisch product van de contrareformatie, waarin de katholieke kerk probeerde met pracht en praal het volk weer aan zich te binden. Aanvankelijk was het ontworpen door François d’Aguilon en Pieter Huyssens, maar na enkele renovaties en herstellingen zijn er wel meer bouwmeesters die hun naam hierop hebben geëtst.

De evenwichtige façade heeft zowel horizontale als verticale richtingslijnen en is tweezijdig symmetrisch. De overmatig aanwezige versieringen, zoals de volplastische beelden en andere taferelen in hoogreliëf, de zuilen en de gouden decoraties, stralen welvaart uit en maken deze kerk ronduit imposant maar niet noodzakkeljk overweldigend. Dit komt doordat het redelijk in toom wordt gehouden, er werd niet tekeer gegaan met de decoraties zoals bij het stadhuis van Leuven. De afwisselende sobere en versierde delen staan contrastrerend tegenover elkaar wat zowel voor harmonie als botsing zorgt. De 58 meter hoge kerktoren achteraan toont tevens een gelijkaardige afwisseling.

Het interieur van de kerk valt eveneens hezelfde te zeggen als over de buitenzijde. Hij is ook imponerend en evenwichtig en heeft ook contrasterende elementen die het geheel stemmig houden. De wijde vensters laten overvloedig licht binnen in de kerk en samen met de weelderige ornamenten binnen heeft de kerk een feestelijke sfeer.

Extase van Theresia

Zoals bij elk van Bernini’s werken, kleineert hij andere beeldhouwers met zijn verbluffende virtuositeit. Het onderwerp van dit werk is de verschijning van een engel aan Theresia. Volgens het verhal, doorboort de engel haar hart met een gouden pijl en laat haar achter ‘in vuur en vlam door Gods liefde’. Bernini heeft voor dit werk gekozen om het moment vast te leggen waarop de engel zijn pijl heeft teruggetrokken en Theresia in extase achterlaat.

Het beeld wekt de indruk een sensueel kunstwerk te zijn, waarbij de heilige Theresia op haar rug ligt die ze gekromd heeft. Haar mond is geopend en boven haar staat een engel met een pijl van vuur. De wervelende plooien en het ontbreken van een sokkel (voetstuk) geven de indruk dat Theresia de aarde ontstijgt. Haar houding en gezichtsuitdrukking geven totale overgave aan. Het zuivere realisme, in anatomie en stofuitdrukking, van het glad gepolijste beeld verhoogt de tastbaarheid van het mystieke moment.

Het beeld wordt omlijst door de architectuur eromheen, die contrasteert met het witte marmer van het beeld. Het beeld wordt van bovenaf door een venster belicht: het licht ‘stroomt’ langs goudkleurige buizen achter het beeld, wat nog meer nadruk geeft aan de goddelijkheid van de gebeurtenis. Boven de nis wordt de beeldengroep omgeven door een beschilderd tongewelf met opnieuw het goddelijk licht, komend vanuit een oneindige ruimte, omgeven door engelen.

Trevifontein & Palazzo Poli

Als barokke bouwkunst en beeldhouwkunst een kind hadden dan was dit het resultaat. Ontworpen door Nicola Salvi onder het mom van de contrareformatie staat de Trevifontein bekend als de grootste barokfontein in de wereld met een hoogte van 26,3 meter en een breedte van 49,15 meter. Het gebouw achter de fontein is het Palazzo Poli en maakt tevens deel uit van deze fontein.

De rotsfomatie onderaan geeft het een ruwe kant; de volplastische (volledig verheven) beelden in contrapost of gespannen houding zorgen voor dynamiek; de omvang van dit werk maakt het zo uitbundig; de vele duidelijke versieringen zoals de geometrische vormen (driehoeken, concaven, convexen,…) of de korintische en vermoedelijk ionische zuilen verfijnen het werk; en door de symmetrie het verticalisme en het horizontalisme is het ook evenwichtig en harmonisch maar tevens botsend. Al deze contrasterende elementen samen zorgen ervoor dat de algehele toon ingetogen is. Het gebruik van dure materialen maakt het nog ook weelderig en het thema de oceaan met de zeegod Oceanus geeft het een goddelijk en monumentaal karakter. En verdergaand op het contrast in dit werk zien we ook in de uitwerking van het thema een equiliber tussen kalmte en woestheid. De twee gevleugelde paarden (links- en rechtsonder Neptunus) symboliseren beiden de twee gezichten van de zee, het paard dat vooruit draft representeert haar sereniteit en het paard dat steigert toont haar onstuimige kant. Tevens is er een soortgelijk balans tussen de beelden in de twee nissen, links staat de uitbeelding van overvloed en rechts van gezondheid. Zo zie je maar weer hoe zedig en gestemd dit werk is qua gevoel.

Review this essay:

Name
Rating
Your review: (optional)

Latest reviews:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.