Het Lege Nest Syndroom (Amber Peeters) - Essay Marketplace

Het Lege Nest Syndroom (Amber Peeters)

De term ‘lege nest syndroom’ is geen ziekte maar het betekent wel voor vele ouderen pijn en verdriet. Het doet zich voor wanneer de kinderen het huis uit zijn wegens werk, studie, huwelijk of gewoon omdat ze zich vrij willen voelen. Vrouwen hebben hier meer last van dan mannen. Dit komt omdat ze sneller een nauwere band hebben met de kinderen, vooral als ze hun persoonlijke ontwikkeling hebben uitgesteld om zich helemaal in te zetten voor het gezin. Men kan er allerlei psychische of psychiatrische stoornissen van krijgen met als mogelijke gevolgen namelijk depressieve gevoelens, angsten, lichamelijke klachten, verslavingen, onbevredigende gevoelens of verbittering.

Anderen zien dit dan weer als de zoveelste fase van hun leven en weten zich stilaan terug aan te passen aan het samenzijn met hun partner. In veel gevallen is deze fase ‘bevrijdend’. Men kan zich nu terug beginnen focussen op de persoonlijke ontwikkeling en opnieuw genieten van de vrije tijd die ze hebben namelijk weggaan met vrienden of verenigingen.

Grootouderschap

Grootouder worden is een wonderlijk gebeuren. Het geeft aan het leven van de ouderen een nieuwe dynamiek. Ze mogen weer zorgen voor nieuw leven, maar nu op een andere manier. Ze zorgen voor de kleinkinderen als de ouders gaan werken of even tot rust willen komen. Dit kan te maken hebben met het feit dat de ouders alleenstaand zijn of voor hun werk veel reizen enz. Om alles goed te laten verlopen is het meer dan nodig om met de ouders te bespreken wat de kinderen wel en niet mogen.

Er zijn verschillende situaties waardoor de grootouders de kleinkinderen opvoeden, maar dit gebeurt occasioneel en alleen maar als het niet anders kan. Dit kan het gevolg zijn van dramatische omstandigheden of probleemsituaties (ouders die om het leven komen, tienerzwangerschappen, echtscheidingen die uit de hand lopen enz.). Ook kunnen de ouders in de marginaliteit terecht zijn gekomen, een gevangenisstraf uitzitten of in een psychiatrische instelling zitten. Het toezicht kan hen zijn ontnomen, waarna de rechter de kinderen bij de grootouders heeft geplaatst. De reden dat de kinderen bij de grootouders wonen, hoeft niet altijd slecht te zijn, soms is dit ook de enige praktische oplossing. Doordat de grootouders hun kleinkinderen opvoeden kunnen ze hierdoor als de ‘vervangouders’ worden gezien.

Er wordt van de grootouders alleen verwacht dat ze hun kleinkinderen doodgraag zien en van hen genieten. Maar wanneer ze een ouderlijke taak krijgen, verandert dat. Grootouders moeten meer doen dan enkel liefde geven. Ze moeten grenzen stellen, neen durven zeggen, kinderen voor hun verantwoordelijkheid durven plaatsen en knopen doorhakken. Dit wil zeggen dat de grootouders de school moeten kiezen en kinderen mogen verplichten zich aan bepaalde regels te houden. Soms gebeurt het dat de grootouders uit medelijden veel toelaten en zelfs slaaf worden van hun kleinkind(eren). Het gevaar bestaat er dan in dat de kinderen verwende nesten worden met weinig sociale feeling en respect.

Grootouders voeden het kind met veel liefde en grote overgave op. Er ontstaat een sterke en loyale biologische band tussen grootouder en kleinkind. Grootouders hebben dan ook twee unieke troeven. De eerste troef bestaat uit het feit dat ze meer tijd met de kinderen kunnen spenderen en als tweede troef krijgen ze een herkansing als opvoeders. Toen ze hun eigen kinderen opvoedden waren ze misschien te vaak afwezig op de cruciale momenten. Deze fouten kunnen ze goed maken met hun kleinkinderen en dat zullen ze met veel toewijding doen. Toch is er een voorwaarde: grootouders moeten beseffen dat ze in de eerste plaats grootouders en daarna pas opvoeder zijn.

Verlies van een naaste

De dood van de partner, kinderen of kleinkinderen is zonder twijfel de meest ingrijpende gebeurtenis in het leven van de oudere mens. Dit is vooral het lot van vrouwen, die gemiddeld langer leven. De reactie op en het verwerken van dit verlies noemt men rouwen. Rouwen is het proces dat iemand doormaakt die geconfronteerd wordt met het verlies van een betekenisvolle persoon. Ouderen zullen vooral erg intens rouwen wanneer een persoon wegvalt met wie ze erg hechte band hadden, iemand die een deel van hun leven was. Wanneer een belangrijk iemand wegvalt, dan tast dit het welzijn en geluk van de oudere aan. Intense verlieservaringen brengen het leven uit balans. Het verwerken van die ervaringen is het zoeken en vinden van een nieuw evenwicht. De intensiteit van de verlieservaring hangt vooral af van de relatie tussen de oudere persoon en de overledene. Elk verlies heeft zijn eigen kenmerk en roept eigen problemen op.

Ouderen zullen steeds op een hogere leeftijd afscheid moeten nemen van elkaar. Dat afscheid wordt vaak door de omgeving onderschat. Een goedbedoelde troost die de achterblijvende partner te horen krijg is ‘dat je toch lang van elkaar hebt mogen genieten’. Maar deze troost is echter geen troost. Deze gedachten is eerder een bevestiging van het gemis, de leegte en de zinloosheid. Omdat men zoveel jaren met elkaar heeft samengeleefd is hun hele leven op elkaar ingesteld. Wanneer de nabestaande ook nog eens erg afhankelijk was van de overledene, is de verwerking nog een bijkomend probleem. Doordat dit niet meer wordt erkent is het isolement en de eenzaamheid nog verder vergroot.

Het overlijden van een levenspartner roept niet eerst een intens verdriet en daarna eenzaamheid op maar het vraagt zeker ook om aanpassing aan een totaal nieuwe levenssituatie. Hierdoor hebben ouderen het gevoel dat het leven geleefd is en de kracht en energie om zich opnieuw aan te passen ontbreekt. Eenzaamheid, gevoelens van leegte en zinloosheid dringen zich op. Om al deze redenen kan het verlangen naar de dood nog een grotere plaats in het leven gaan innemen.

Wanneer een kleinkind sterft, roept dat verlies eveneens een aantal specifieke problemen op. Kleinkinderen zijn voor ouderen een grote bron van vreugde. Ze zijn onbevangen, vragen aandacht, houden van opa en oma, mogen verwend worden zonder dat de grootouders zich al te zeer verantwoordelijk hoeven te voelen. Wanneer ouderen geconfronteerd worden met verlies, bijvoorbeeld door de dood van de partner, dan zijn de kleinkinderen, vaak veel meer dan de volwassen kinderen, een bron van troost. Wanneer grootouders echter getroffen worden door de dood van een kleinkind, is deze bron van geluk, nu een oorzaak van diepe pijn. Naast de emoties die kenmerkend zijn voor elk rouwproces wordt de dood van een (klein)kind ervaren als onrechtvaardig. Het is een inbreuk op het toekomstperspectief waarin men zich ziet voortleven in het nageslacht.

De dood van een kleinkind roept echter nog een probleem op: het verdriet van de grootouder wordt lang niet herkend. De troost die de grootouders en de ouders elkaar zouden kunnen bieden, is vaak niet mogelijk omdat beiden genoeg hebben aan het eigen verdriet. Men wil elkaar niet belasten en houdt zich dus ‘groot’ voor elkaar, of men kan de troost van de ander niet verdragen omdat men elkaars verdriet onvoldoende begrijpt. Grootouders lijden vaak dubbel. Ze lijden onder hun eigen verdriet om het sterven van een kleinkind maar ook omdat ze zien hoe hun eigen kind lijdt, die zijn of haar kind verloor.

Doorheen het rouwproces wijzigt bij vele ouderen het zelfbeeld. Ze vinden dat ze minder gewaardeerd worden, hun aanwezigheid wordt niet meer op prijs gesteld en men houdt minder rekening met hen. Hierdoor gaan ze twijfelen aan hun eigenwaarde. Het gevoel van eigenwaarde is belangrijk voor het zelfvertrouwen. Dit gevoel wordt beïnvloed door de samenleving. De rouwende is veranderd door de gebeurtenis, hij is niet meer dezelfde. De omgeving verlangt van hem dat hij zich anders gedraagt, heeft andere verwachtingen en gaat ervan uit dat de oudere de gebruiken die er reeds zijn, respecteert. Maar het zelfvertrouwen van de ouderen wordt soms beschadigd. Dit komt doordat kinderen allerlei zaken beslissen zonder vooraf even advies te vragen. Kinderen doen dit vaak met de beste bedoelingen. Ze willen de oudere sparen. De status van weduwe of weduwnaar heeft ook zijn weerslag op de op de sociale omgang. Vele kennissen reageren erg onwennig. Ze weten niet hoe ze moeten omgaan met de persoon die zijn partner of geliefde verloren heeft. Als men de rouwende uitnodigt, zal dit voor een onwennige sfeer zorgen omdat de overleden persoon er niet meer bij is. Bepaalde onderwerpen worden vermeden omdat men de rouwende persoon niet wil kwetsen. Hierdoor kunnen vriendschappen verwateren. Een rouwende oudere moet zijn zelfredzaamheid en eigenwaarde zien te behouden of zo snel mogelijk proberen terug te krijgen.

Review this essay:

Name
Rating
Your review: (optional)

Latest reviews:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.