belang voor begrip van het ziektebeeld
de alvleesklier (pancreas) is een klier die er langgerecht en trosvormig uitziet. Het orgaan ligt achterin de bovenbuik en achter de twaalfvingerige darm (duodenum) en de maag(ventriculus gaster) en onder de lever (hepar). De bouw van de alvleesklier:
Aan de linkerkant zit de staart, dit is een dun uiteinde. Aan de rechterkant zit de kop, dit is het dikke deel. Tussen de kop en de staart zit de alvleesklierbuis. De alvleesklierbuis is een afvoergang dat sappen naar de twaalfvingerige darm afvoert. Dit zijn pancreassappen die de alvleesklier aanmaakt. Ook heeft de alvleesklier een kleinere afvoergang. Dit is de tweede alvleesklierbuis die ook pancreassap naar de twaalfvingerige darm afvoert. De pancreassappen worden door de meeste cellen in de alvleesklier gemaakt. Dit zijn accini, ook wel sapproducerende blaasjes. Ook produceren cellen in de alvleesklier hormonen. Deze cellen zijn de eilandjes van Langerhans en liggen in groepjes.
De alvleesklier heeft twee functies:
1. Hij produceert alvleeskliersap. Hierin zitten spijsverteringsenzymen die nodig zijn bij de vertering van suikers, eiwitten en vetten in het spijsverteringsstelsel. Ook zorgen de basische stoffen uit dit sap ervoor dat het maagzuur geneutraliseerd wordt, wanneer dit de darm ingaat. De pH van de arminhoud is dus hoger dan de pH van de maaginhoud.
2. Hij produceert de hormonen insuline en glucagon. Deze hormonen zijn zeer belangrijk bij het regelen van de bloedsuikerspiegel.
De alvleesklier reageert op de hoeveelheid suiker in het bloed. Als het suikergehalte in het bloed is verhoogd, zoals na een maaltijd, dan wordt er meer insuline aangemaakt. Als het suikergehalte dan weer daalt in het bloed, maakt de alvleesklier weer minder insuline aan.
Insuline wordt gemaakt in de eilandjes van Langerhans. De eilandjes van Langerhans zijn groepjes kliercellen tussen het klierweefsel van de alvleesklier. Ze zitten niet vast aan de afvoerbuisjes van alvleessap, maar geven zijn hormonen direct af aan het bloed (interne secretie). De eilandjes van Langerhans liggen middenin de alvleesklier en bestaan uit twee typen cellen. Het ene type cel produceert het hormoon insuline, en het andere type cel produceert het hormoon glucagon. Deze hormonen worden ook wel suikerhormonen genoemd omdat ze samen de glucoseconcentratie in het lichaam constant houden.
-insuline: stimuleert de opname van glucose door lichaamscellen in lever en spieren. De lever en spieren zetten deze glucose om in glycogeen. Insuline stimuleert deze omzetting. Insulineproducerende cellen zijn gevoelig voor het snel verhogen van het glucosegehalte in het bloed. Door de afgifte van insuline daalt het glucosegehalte in het bloed dus weer door de opname van lever en spieren.
-glucagon: zorgt ervoor dat glycogeen wordt afgebroken als het glucosegehalte in het bloed is gedaald. Hierdoor komt glucose vrij in het bloed waardoor het glucosegehalte in het bloed toeneemt. De glucagonproducerende cellen zijn gevoelig voor een daling van het glucosegehalte in het bloed.
De eilandjes van Langerhans zijn gevoelig voor het glucosegehalte in het bloed en werkt dus doormiddel van de hormonen met negatieve terugkoppeling, wat je in het plaatje ziet.